صفحه محصول - نمونه دادخواست رد ترکه | فایل Word و PDF قابل ویرایش

آیا به عنوان وارث متوفی، با بدهی های سنگین تر از دارایی های به جامانده مواجه شده اید و نگران هستید که مسئولیت پرداخت این دیون به شما منتقل شود؟ رد ترکه ابزار قانونی شما برای شانه خالی کردن از این بار سنگین است، مشروط بر آنکه در مهلت قانونی و با رعایت تشریفات مقرر اقدام کنید.

رد ترکه چیست و چه تفاوتی با رد وراثت دارد؟

رد ترکه به معنای «رد سمت مدیریت بر ترکه» است، نه رد وراثت یا رد مالکیت. ارث به حکم قانون و به محض فوت مورث محقق می شود و قبول یا رد ترکه در تحقق یا عدم تحقق آن نقشی ندارد. اما وارث می تواند با اعلام رد ترکه، از پذیرش مسئولیت اداره و تصفیه ترکه و پرداخت دیون متوفی از اموال خود (خارج از ترکه) شانه خالی کند.

مهلت قانونی حیاتی برای اعلام رد ترکه

بر اساس ماده 250 قانون امور حسبی، رد ترکه باید در مدت یک ماه از تاریخ اطلاع وارث به فوت مورث به عمل آید. در صورت عدم اعلام رد در این مهلت، وارث در حکم قبول کننده ترکه محسوب می شود و مشمول ماده 248 قانون امور حسبی خواهد بود. در این صورت، وارث به نسبت سهم الارث خود مسئول ادای تمام دیون متوفی خواهد بود.

مبنای قانونی و ماهیت غیرترافعی رد ترکه

بر اساس ماده 249 قانون امور حسبی، «وارثی که ترکه را رد می کند باید کتباً یا شفاهاً به دادگاه اطلاع بدهد؛ اطلاع مزبور در دفتر مخصوصی ثبت خواهد شد. این رد نباید معلق یا مشروط باشد.» رد ترکه باید به طور منجز و مطلق باشد و نمی تواند به تحقق شرطی در آینده یا مقید به فعلی معلق شود.

نکته بسیار مهم اینکه رد ترکه ترافعی نیست و نیاز به اقامه دعوا علیه طلبکاران (دیان) ندارد و صرفاً باید به اطلاع دادگاه رسیده و در دفتر مخصوص ثبت گردد. بر اساس رای دادگاه (دادنامه شماره 9109970220601181)، دعوی مطروحه به طرفیت دیان مطابقتی با قانون ندارد و دادگاه قرار رد دعوی را صادر می نماید.

رد ترکه پس از قبول آن

بر اساس رای دادگاه (دادنامه شماره 9109970223700675)، هر کدام از ورثه که ترکه را قبول کرده باشند، می توانند قبل از تصرف در ترکه آن را رد نمایند و بعد از رد، هیچ تکلیفی در مورد دیون متوفی خارج از میزان ترکه ندارند. بنابراین مادامی که وارث در ترکه تصرف نکرده باشد، حق عدول از قبول و اعلام رد را دارد.

رد ترکه در صورت تعدد وراث

بر اساس ماده 254 قانون امور حسبی، هرگاه تمام ورثه ترکه را رد نمایند، در حکم ترکه متوفای بلاوارث بوده و مطابق مقررات فصل هشتم باب مربوطه رفتار می شود؛ لیکن اگر از دیون متوفی زائدی بماند، مال ورثه خواهد بود.

مدارک مورد نیاز برای اعلام رد ترکه

• گواهی فوت متوفی (صادره از سازمان ثبت احوال)

• تصویر شناسنامه وارث یا وراث

• گواهی انحصار وراثت

• لیست دارایی ها و بدهی های متوفی (اسناد طلبکاران، چک، سفته، قراردادهای مالی و آراء قطعی محاکم)

• گواهی مطالبات دولتی و بدهی های مالیاتی (در صورت وجود)

مراحل اعلام رد ترکه

1. تهیه مدارک: جمع آوری گواهی فوت، تصویر شناسنامه، گواهی انحصار وراثت و لیست دیون.

2. تنظیم دادخواست یا اعلام کتبی: تنظیم درخواست رد ترکه به صورت کتبی خطاب به دادگاه صلح (شورای حل اختلاف سابق) آخرین محل اقامت متوفی.

3. تقدیم به دادگاه: ارائه درخواست به همراه مدارک به دادگاه صلح یا شورای حل اختلاف.

4. ثبت در دفتر مخصوص: اطلاع رد ترکه در دفتر مخصوصی که به این منظور در دادگاه موجود است، ثبت می شود.

5. صدور گواهی: دریافت گواهی مبنی بر ثبت رد ترکه.

آثار حقوقی رد ترکه

• عدم مسئولیت خارج از ترکه: پس از رد ترکه، وارث هیچ تکلیفی در مورد دیون متوفی خارج از میزان ترکه ندارد.

• حکم ترکه بلاوارث: در صورت رد تمام ورثه، ترکه در حکم ترکه متوفای بلاوارث محسوب می شود.

• مدیریت دادستان: در این حالت، دادستان برای حفظ و تصفیه ترکه اقدامات قانونی لازم را انجام می دهد.

• عدم امکان عدول: بر اساس رای شماره 689 مورخ 1371/11/5 شعبه 21 دیوان عالی کشور، اطلاع رد ترکه به دادگاه هرچند به صورت تقدیم دادخواست انجام شده باشد، دلیل بر رد ترکه است و رد دادخواست مزبور به لحاظ عدم رفع نقص را نمی توان عدول از رد ترکه تلقی نمود.

نکته بسیار مهم

بر اساس نظریه شماره 7/1401/783 مورخ 1402/03/26 اداره کل حقوقی قوه قضاییه، مهلت های مقرر برای رد یا قبول ترکه طبق مواد 250 و 257 قانون امور حسبی مصوب 1319، مستقل از یکدیگر هستند. بنابراین وراث که در مهلت مقرر اولیه (یک ماه از اطلاع به فوت) قبول یا رد خود را اعلام نکرده اند (در حکم قبول)، می توانند وفق ماده 257 همان قانون پس از تحریر ترکه نیز ظرف یک ماه از تاریخ اطلاع به خاتمه تحریر، قبول یا رد خود را اظهار کنند؛ این مدت به تشخیص دادگاه قابل افزایش است.

🎯 همین حالا دانلود کنید و با اطمینان گام در مسیر اعلام رد ترکه و رهایی از مسئولیت دیون متوفی بردارید!